امروز چهارشنبه 9 آذر 1401

تاریخ انتشار : چهارشنبه 8 خرداد 1392 - 00:00
چند نكته پيرامون آنچه كه دكتر ولايتي در گفتگوي ويژه خبري بيان كرد
چند نكته پيرامون آنچه كه دكتر ولايتي در گفتگوي ويژه خبري بيان كرد
جناب ولايتي! ديپلماسي تنها به معني خنديدن و دست دادن با وزراي خارجه نيست/ كاش مي‎گفتيد NPT را چه کسی از جانب ايران برای ابد امضا کرد

دكتر ولایتی در برنامه گفتگوی ویژه خبری به عنوان اولين برنامه زنده تبليغاتي خود، از سوابق و برنامه هایش برای ریاست جمهوری صحبت کرد. از نظر وی بخش عمده برنامه وی معطوف به حوزه سیاست خارجی و آنچه وی به عنوان تجدید روابط خارجی معرفی کرد میشود. 

 نکته اینجاست که دكتر ولایتی برای اینکه نشان دهد وی در سیاست خارجی می تواند به گونه ای عمل کند که مشکلات کشور را حل کند به دیدارهای مکرر خود با برخی مقامات خارجی اشاره کرد و اینکه چگونه وزرای خارجه پشت در اتاق وی صف میکشیدند تا به دیدار با وی نائل شوند. در اين رابطه و دستاوردهاي اين رويكرد در دوران تصدي وزارت خارجه توسط ايشان چند نكته قابل اشاره است:

 

1.         اين بسيار واضح است كه ملاقات های مکرر با همتایان خود در مقام وزیر خارجه اصلا کار سختی نیست بلکه شاید دمدستترین کاری باشد که می تواند انجام شود چه اینکه آقای متکی وزیر خارجه دولت نهم و دهم هم انصافا اگر بیشتر از ایشان ملاقات و سفر خارجی نداشته بود شاید به نسبت، چندان کمتر هم نبود البته با این ملاحظه که متکی فقط 6 سال وزیر بود و ولایتی 16 سال. والبته در دوران متکی ایران شاهد تحریم مقامات هم بود ولی در دوره ولایتی چنین نبود. اما نكته آنجاست كه آيا اصولا ديپلماسي به معناي ديدار با مقامات كشورها و گپ و گفت و لبخند زدن با ‌آنها تعبير ميشود و يا اينكه اين تعبيري غلط از مفهوم ديپلماسي است كه اتفاقا جناب ولايتي در دوران طولاني 16 ساله تصدي خود بر وزارت امور خارجه جا انداختهاند و حال آنكه ديپلمات و ديپلماسي مفهومي فراتر از ديدارها متعدد بلكه شامل طراحي مجموعهاي از اقدامات و البته در كنار آن رايزني و گفتگوهاي سياسي است؟

 

اين در حالي است كه رهبر معظم انقلاب نيز در سال 89 و در ديدار با اعضاي هيات دولت با اشاره به موضوع سفرهاي و ملاقات هاي خارجي فرمودند: «من يك جمله هم اينجا يادداشت كردم به مناسبت بيانات آقاى رئيس جمهور كه گفتند ما آقاى وزير خارجه را نمى‌بينيم، چون اغلب در سفرند. خوب، اين تحرك فراوان خارجى و رفت و آمدها و اينها انصافاً خيلى جاى تشكر هم دارد؛ منتها يك نكته‌اى در اينجا وجود دارد و آن اين است كه ديپلماسى فقط تحرك و رفتن و نشستن و ملاقات كردن نيست؛ اينها كالبد ديپلماسى است، اينها آن جسم ديپلماسى است - كه البته خيلى هم مهم است - جسم، يك روحى دارد؛ اين را بايستى در دستگاه ديپلماسى تقويت كرد.»

 

2.         اما فارغ از همه این بحثها مساله مهم اینجاست که آقای ولایتی که خود را مرد تجدید روابط خارجی معرفی میکند اشاره اي به نقاط منفي 16 سال فعاليت خود نمي كند كه در عین احترام به شخصیت ایشان لازم است به برخی از این دستاوردها اشاره شود.

 

يكي از مهمترين اين دستاوردها، امضای پیمان NPT برای ابد در زمان وزارت خارجه آقای ولایتی بود. در اين زمينه لازم به ذكر است كه تاريخ انقضاي امضاي ايران  پاي پيمان NPT  بيست و پنج ساله بود كه در نیمه اول دهه 1370 و زمان تصدي ايشان بر وزارت خارجه به پایان مي رسید . پس از پايان اين دوره 25 ساله هر كشور مي توانست براي تداوم ايجاد تعهد به اين پيمان تصميم گيري كند و در صورت علاقه مندي آن را براي ابد امضا نمايند از سوي ديگر كشورهايي كه پذيرش چنين تعهداتي را با منافع خيش در تضاد مي ديدند مي توانستند بدون هيچ گونه هزينه از تمديد پذيرش اين پيمان خودداري كنند .

 

جالب اینجاست که در آن دوره به شدت نسبت به تمدید «ابد مدت» اين پيمان در داخل ایران بحث شد تا جایی که بحث به مجلس کشیده شد و حتی محیط دانشگاهی هم نسبت به آن موضع منفی شدید گرفت. شاید این همه واکنش منفی داخلی به یک پیمان بین المللی را ما، غیر از مورد NPT، تا به حال در تاریخ اخیر ایران نداشته باشیم. اما این نقش بی بدیل اقای ولایتی به عنوان وزیر خارجه دولت اقای هاشمی رفسنجانی بود که امضای ایران را پای این پیمان گذاشت و مقدمه طلبكاري يكطرفه غرب از ايران به اين واسطه فراهم كرد. بعيد به نظر ميرسد كه مشاورین راهبردی ایشان در آن دوره كه پس از آن نيز در تيم مذاكراتي جناب روحاني هم حضور داشتند، اين واقعه را فراموش كرده باشند.

 

3.         جناب ولایتی از راهكارهاي خود درباره حل مسئله هستهاي نيز سخن گفتند. اما اين سوال را بي پاسخ گذاشتهاند كه با توجه به جايگاه و دسترسي ايشان در سالهاي گذشته آيا امكان ارائه اين راهكار وجود نداشته است؟ آيا اين وظیفه انقلابي ايشان نبوده است که راه حل ها را مطرح کند؟ يا اينكه ایشان هم مانند جناب احمدینژاد تصور ميكنند که در مقام ریاست جمهوری کارهایی میتوان انجام داد که با سياست كلان كشور فاصله دارد؟ 

 

4.         هدف از این نوشتار به هیچ وجه تخریب شخصیت و توانمندی های آقای ولایتی نبود اما کسی که وارد این عرصه میشود و هنوز در تصمیمگیری های کلان کشور و جلسات عالی آن شرکت دارد نمیتواند با پردهپوشی بر برخی سوابق خود، نورافکن را روی موارد صوري و تبليغاتي (مثل تعداد دیدارهای خارجی) بیاندازد. مردم ایران شایسته این هستند که عقل و شعور و حافظه آنها مورد احترام کاندیداهای محترم قرار بگیرد.  

برچسب ها :